CHỨNG RỐI LOẠN NHÂN CÁCH

Trong bài viết về điên lần trước, chủ ý của tôi chỉ là nhấn mạnh một vài ý nghĩa tich cực của trạng thái tinh thần này là điều thường xảy ra ở các xã hội khác.

Đối chiếu với tình hình ở ta. Người Việt mình thường là nửa vời nên khó bùng nổ trong công việc.

Ta không có người điên kiểu ấy.

Kiểu điên của ta, nhất là nhũng con người hiện đại gần với chứng rối loạn nhân cách là một thứ cận điên.

Sau đây là mấy thói quen tâm lý mà các tài liệu của giới y học

cho là người mắc loại bệnh này hay mắc phải:

1. Tự cao tự đại về tầm quan trọng của mình (cường điệu các công việc và khả năng của mình, luôn muốn được xem là bề trên một cách không tương xứng với khả năng bản thân…)

2. Cuốn hút bởi ảo tưởng về sự thành đạt, quyền lực…

3. Tin tưởng rằng mình là người đặc biệt và duy nhất

4. Thèm muốn mãnh liệt được ngưỡng mộ

5. Ý nghĩ phải được phục vụ một cách đặc biệt và thỏa mãn một cách vô điều kiện các ước vọng

6. Tận dụng những mối quan hệ để phục vụ các mục tiêu bản thân.

7. Thiếu sự đồng cảm: không nhận thức và chia sẻ tình cảm, nguyện vọng của người khác.

8. Luôn đố kỵ với người khác và tin rằng người khác cũng sẽ đố kỵ mình

9. Có thái độ, hành vi kiêu căng.

(Theo Wikipedia tiếng Việt, phần "Nhân cách yêu mình thái quá".)

Tôi không phải dân chuyên về tâm lý học và y học nên không dám nói rằng các tiêu chuẩn trở thành kẻ rối loạn tính cách như trên đã đầy đủ chưa, thậm chí “về căn bản” đã chính xác chưa.

Chỉ thấy nó đúng với nhiều người quanh mình.

Nó nằm trong tâm trí nhiều người từ chiến tranh trở về và lao vào cuộc tìm kiếm một chỗ đứng vinh quang trong thời hậu chiến.

Nó bộc lộ qua các nhân vật của thứ văn hóa đại chúng tiêu biểu thời nay là các chương trình TV mà người mình hiện nay coi như một hiện thực còn thực hơn chính họ.

Và nó được người ta tin tưởng tới mức thường có mặt trong những lời khuyên mà các bậc cha mẹ ngầm nói với con cái hàng ngày.

Bây giờ tôi muốn nói về nguồn gốc hiện tượng

Nhiều đặc tính con người kể trên là những điều trong thời gian trước 1975 chúng tôi ở Hà Nội đã được dạy dỗ.

Ví dụ với những bài thơ của Tố Hữu của Chế Lan Viên không chỉ học trò phải học, mà cả nước đều thuộc.

Dễ thấy là chúng tôi luôn luôn được nhồi vào đầu những tư tưởng mà các điều 1, 3, 4 trên đây đã mô tả.

-- Về tầm vóc vĩ đại của thời đại mình.

-- Về sứ mệnh vinh quang nhân loại giao phó cho cộng đồng mình vv..

Còn các điều 2 và điều 6 ?

Bạn hãy thử quan sát một vài nhân vật gọi là thành đạt trong thời hậu chiến. Đầy ảo tưởng. Tham lam dối trá điên loạn. Dám làm tất cả để phục vụ bản thân...

Chắc bạn không phản đối nếu tôi bảo đó là những điều các anh hùng thời nay thường tự nhủ. Những cái đó làm cho họ trở nên mạnh mẽ, như rượu đã làm cho Chí Phèo trở nên mạnh mẽ.

Ngẫm nghĩ về cái tâm lý hậu chiến chi phối con người 40 năm nay, tôi cảm thấy chiến tranh đã làm sai lạc cả bản chất con người VN như chúng ta vốn có trước 1945.Thế mà bây giờ người ta vẫn giáo dục bọn trẻ theo kiểu ấy.

VƯƠNG TRÍ NHÀN

  ·