Nhiều nhận thức khoa học được hình thành trong lịch sử thường chỉ đúng với một giai đoạn nào đó, sau đó người ta sẽ tìm cách vượt qua. Tuy nhiên trong giai đoạn đương thời ít nhất là nhận thức đó đã giúp người ta giải thích nhiều sự kiện có liên quan.
Tôi đã phân vân rất nhiều khi tìm lại cổ sử Việt Nam và tìm thấy nhiều điều khác những điều tôi đã được dạy từ hồi tiểu học, cũng khác với sử học đương thời. Đó là vấn đề mà tôi đã đưa trong loạt bài trên facebook từ tháng 6 đến nay – không phải là bài của tôi mà là những tài liệu mà tôi thấy có thể tin được. Trước thời Bắc thuộc, chưa có dân tộc Việt Nam lại càng chưa có nước Việt. Và chính những người Hán có mặt trên phần lãnh thổ này từ nhiều nguồn khác nhau vị trí khác nhau đã là những nhân vật chính trong lịch sử của mảnh đất này. Nói như ông Nguyễn Gia Kiểng trong bài “Việt Nam đã hình thành như thế nào?” đã nói: “điều mà chúng ta thường gọi là lịch sử dựng nước thực ra chỉ là sự hình thành chậm chạp của một quyền lực thống trị địa phương trong tay một thiểu số rất nhỏ gồm những người từ phương Bắc tới và những người địa phương đã hấp thụ văn hóa Hán.” (mời xem lại Fb này ngày 3-7-2022)
Sở dĩ tôi tin những lời đó vì nó đúng, với nghĩa vì nó giúp tôi giải thích nhiều vấn đề lớn trong lịch sử Việt Nam. Ví dụ như câu chuyện văn hóa Việt Nam thường được miêu tả như một thứ second-hand của văn hóa Trung Hoa. Lại như những ví dụ về những xung đột vùng miền của người Việt, một điều nhà sử học Mỹ K.W.Taylor đã khẳng định mà chúng ta thì rất phản đối. Đơn giản lắm, vì người Hán cai trị nước ta đâu có như một địa phương thống nhất mà họ ít nhất chia làm ba quận: Giao Chỉ, Cửu Chân, Nhật Nam; mỗi quận này do một viên Thái Thú hoặc Thứ sử hoặc Tiết Độ Sứ cầm đầu, các viên quan cai trị này không chịu trách nhiệm gì với nhau mà chỉ chịu trách nhiệm với triều đình tại Bắc Kinh và sự thực là họ luôn luôn mâu thuẫn lẫn nhau, họ huy động các thuộc hạ và dân địa phương dưới quyền thôn tính lẫn nhau. Cũng một sự thực là trình độ phát triển mỗi quận mỗi vùng một khác, mỗi khu vực gần như có một kiểu văn hóa riêng, kiểu cư trú riêng, kiểu sinh hoạt riêng và trước tiên là có một bộ phận người Hán mới du nhập; những người Hán này từ những địa phương khác nhau ở Trung Quốc, họ có mưu đồ lập ra một xứ sở có màu sắc riêng. Âý là không kể một quận như quận Nhật Nam luôn luôn ở trong tình thế biến đổi và sau này đã du nhập thêm vùng đất của người Chăm và người Khơ-me trở thành vùng Nam Trung Bộ và miền Nam Bộ ngày nay.
PHỤ LỤC
Để nói về những xung đột vùng miền và những con người hoặc nói khác đi là sự khó hòa hợp giữa người Việt với nhau – tình trạng này có một phần do sự chín không đều ở đủ các dạng thức --, xin thêm hai tài liệu
*
Tài liệu thứ nhất
--
Đọc “Lịch sử triều Mạc qua thư tịch và văn bia”, thấy lời tâu của quan chức lo quan hệ với nhà Mạc là Mao Bá Ôn tâu lên vua Minh như sau:
Hạ thần xét về nước Nam, từ thời Hán thời Tấn đến nay, tuy xưng là nội phụ, nhưng vì thói tục di liêu khí độc lam chướng không thích nghi với Trung quốc.
Vả lại nước ấy cứ vài năm một lần loạn lạc, mà đã loạn lạc thì kéo bè kết đảng, đánh giết lẫn nhau, phải qua mấy năm mới yên.
Ngày trước Trương Phụ dùng hơn mười vạn quân đánh dẹp mà cũng chỉ đặt được quận huyện trong mấy năm. Sau đó chúng liên tiếp làm phản và rút cuộc lại trở về man di. Đó là một chứng nghiệm rất rõ ràng.
Nay cân nhắc sự lợi hại thiệt hơn thời trước, thấy không gì bằng cứ để nước ấy là ngoại bang mà không nhập vào Trung quốc và chỉ nên dùng người di trị người di.
Thế mới ổn thỏa và tiện lợi (sđd , tr 58 ).
*
Tài liệu thứ hai là một văn bản hiện đại hơn
--
Đoạn trích cuộc phỏng vấn giữa tạp chí Đức Việt và đạo diễn Trần Văn Thủy: "Cái cảm giác đè nặng bên trong tôi là vô vọng về dân tộc Việt". Bài đăng trên báo Đoàn Kết (của Việt kiều tại Pháp) số 10-90.
HỎI
Anh đi khắp nơi như vậy, chứng kiến cuộc sống của người Đức, Pháp, Bỉ hoặc Anh, ý..., điều gì làm anh xao động nhất?
TRẢ LỜI
-Cái cảm giác đè nặng bên trong tôi là vô vọng về dân tộc Việt. Tôi nói điều này thì cũng không đúng lắm, có thể là thất lễ và mất lòng nhiều người, nhưng nó là sự thật.
Tôi xin nói, thật lòng như thế này: Khi còn ở trong nước, tôi cứ nghĩ các khuyết tật mà xã hội Việt Nam có, thí dụ quan liêu, cửa quyền, bắt người khác giống mình, áp đặt ý kiến, là do cơ chế của một thứ "chủ nghĩa Xã Hội".
Sau này ra ngoài, đi nhiều, tiếp xúc nhiều, nhất là những báo chí của phe chống cộng đủ thứ, tôi thấy không ít chuyện kinh hoàng. Ai mà không giống mình thì dằn mặt, đánh hoặc bắn.
Thế tôi mới ngỡ rằng cái bệnh hiếp đáp nhau, dẫm đạp lên nhau, bắt người khác phải phục tùng mình, phải chăng là chứng bệnh của dân tộc Việt Nam.
Nếu như đó là bệnh của một chế độ chính trị thì có thể sửa được. Khi nó không còn hiện diện hoặc thay đổi thì những điều xấu ấy mất đi.
Nhưng nếu đó là những khuyết tật của dân tộc thì thật là điều đau đớn vô cùng.
Nếu chỉ tính từ thế kỷ XV với sự xuất hiện của nhân vật Nguyễn Trãi, đến nay có thể nói qua gần năm thế kỷ, có nhiều chuyện gần như ta phải làm lại từ đầu.
Đè nặng lên tôi nhất vẫn là cái cảm giác dân tộc mình khó mà khá lên được, khó lòng đuổi kịp các nước, dù là những nước trung bình trên thế giới. Đó là sự thật, ai càng yêu nước càng buồn nhiều.
***
Còn có thể dẫn ra nhiều ý tương tự những điều vừa dẫn ở trên. Chúng ta rất khó quen với ý tưởng xứ sở ta tuy liền lặn nhưng lại bao gồm những mảnh ghép của những nhóm dân cư khác nhau và trong gần ngàn năm trên đường tiến hóa lại chín không đều. Nhưng đó đang được nhiều người tìm cách chứng minh là một sự thực.
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét